Η φλεγμονή του μέσου αυτιού,  της κοιλότητας που βρίσκεται πίσω από το τύμπανο αποκαλείται ωτίτιδα. Η κοιλότητα αυτή φυσιολογικά είναι γεμάτη με αέρα και περιέχει τα ακουστικά οστάρια τα οποία μεταδίδουν τον ήχο.  Η οξεία μέση ωτίτιδα (επιστημονικά ο όρος)  μελετάται συχνότερα στα παιδιά, εντούτοις αρκετοί ενήλικες μπορεί να εμφανίσουν το ίδιο πρόβλημα ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες.

Τα συμπτώματα της ωτίτιδας συνήθως εμφανίζονται ξαφνικά.

Παιδιά

• Πόνος στο αυτί, ιδίως όταν το παιδί ξαπλώνει
• Ο μικρός ασθενής αγγίζει επίμονα ή τραβάει το αυτί του
• Ανησυχία κατά τον ύπνο
• Επίμονο κλάμα
• Το παιδί παραπονιέται και γκρινιάζει
• Δυσκολία στην ακοή και μη ικανοποιητική ανταπόκριση στους ήχους
• Διαταραχή της ισορροπίας
• Πυρετός συνήθως πάνω από 38οC
• Εκροή υγρού από το αυτί
• Πονοκέφαλος
• Ανορεξία

Ενήλικες

• Πόνος στο αυτί
• Εκροή υγρού από το αυτί
• Βαρηκοΐα
• Πυρετός

Σημείωση: Τα συμπτώματα που προκαλεί η φλεγμονή στο αυτί είναι πιθανό να υποκρύπτουν μία σειρά από παθολογικές καταστάσεις.

Η ωτίτιδα είναι κάποιος ιός ή κάποιο βακτήριο που εισέρχεται στη κοιλότητα του αυτιού. Συνήθως είναι το αποτέλεσμα μίας άλλης λοίμωξης η οποία προκαλεί οίδημα και συμφόρηση της ρινικής κοιλότητας, του λαιμού και των ευσταχιανών σαλπίγγων. Ρυθμίζουν την πίεση του αέρα στο μέσο αυτί. Στα παιδιά ειδικά, οι ευσταχιανές σάλπιγγες είναι πιο στενές και πιο οριζόντιες σε σχέση με τους ενήλικες γεγονός που κάνει πιο εύκολη την απόφραξή τους.

Σημείωση: Όταν οι φλεγμονές του αυτιού υποτροπιάζουν συχνά μπορούν να οδηγήσουν σε πιο σοβαρές καταστάσεις όπως:

• Βαρηκοΐα. Μία ήπια βαρηκοΐα συνήθως είναι παρούσα σε κάθε ωτίτιδα αλλά αποκαθίσταται λίγες μέρες αφ’ ότου η φλεγμονή περάσει. Ωτίτιδες όμως οι οποίες επαναλαμβάνονται συχνά καθώς και η σταθερή παρουσία υγρού στο αυτί μπορεί να οδηγήσουν σε πιο σοβαρή απώλεια της ακοής. Σε περίπτωση μάλιστα που προκληθεί κάποια μόνιμη βλάβη στην τυμπανική μεμβράνη ή σε άλλες δομές του αυτιού, η βαρηκοΐα μπορεί να είναι μόνιμη.
• Καθυστέρηση στην ανάπτυξη της ομιλίας. Όταν το πρόβλημα στην ακοή παρατείνεται για μεγάλο χρονικό διάστημα σε βρέφη και νήπια, μπορεί να οδηγήσει σε καθυστέρηση στην ανάπτυξη του λόγου, των κοινωνικών και των αναπτυξιακών δεξιοτήτων του παιδιού.
• Επέκταση της φλεγμονής. Όταν η φλεγμονή δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα είναι δυνατόν να επεκταθεί στους γύρω ιστούς και να προκαλέσει μαστοειδίτιδα, μηνιγγίτιδα, εγκεφαλικό απόστημα.

Σημείωση: χάρις  στα προηγμένα συστημάτα υγείας και στη χρήση των αντιβιοτικών, οι επιπλοκές αυτές είναι αρκετά σπάνιες.

• Ρήξη τυμπάνου. Οι περισσότερες ρήξεις στο τύμπανο επουλώνονται τα πρώτα εικοσιτετράωρα. Μια μόνιμη τρύπα στον τυμπανικό υμένα απαιτεί τυμπανοπλαστική προκειμένου να αποκατασταθεί.

Ο ιατρός παρατηρεί τα συμπτώματα όπως η  ένταση και η διάρκεια του πόνου, η ύπαρξη πυρετού και βαρηκοΐας, αν έχει τρέξει υγρό από το αυτί. Εξετάζει το λαιμό και τη μύτη, ψηλαφίζει τον τράχηλό και εκτιμά τη συνολική κλινική κατάσταση.

• Ωτομικροσκόπηση. Πρόκειται για εξέταση του αυτιού με τη βοήθεια του μικροσκοπίου, δίνει τη δυνατότητα να εξεταστεί μεγενθυντικά ο τυμπανικός υμένας. Διαπιστώνεται με ακρίβεια η ύπαρξη φλεγμονής, η  παρουσία υγρού ή μία πιθανή διάτρηση του τυμπανικού υμένα.

Κατά περίπτωση ο ιατρός προβαίνει  σε επιπλέον εξετάσεις ελέγχου της ακοής όπως:

Τυμπανόγραμμα,  βοηθάει να εξεταστεί η ελαστικότητα του τυμπανικού υμένα και η παρουσία υγρού στο αυτί. Γίνεται εύκολα και γρήγορα τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες με ειδικό μηχάνημα που ονομάζεται τυμπανογράφος.

Ακουόγραμμα.  Ελέγχεται η ακοή του παιδιού ή του ενήλικα. Ανάλογα με τη βαρύτητα της φλεγμονής μπορεί να διαπιστωθεί βαρηκοΐα αγωγιμότητας διαφόρων βαθμών.