Οι υπογνάθιοι αδένες ανήκουν στου μείζονες σιελογόνους αδένες. Βρίσκονται κάτω από το σαγόνι, δεξιά και αριστερά, ένας σε κάθε πλευρά.  Ο ρόλος τους είναι να παράγουν σάλιο το οποίο διοχετεύεται μέσω ενός σωληνίσκου (πόρου) στη στοματική κοιλότητα.

Το συνηθέστερο πρόβλημα του υπογνάθιου σιελογόνου αδένα είναι η απόφραξη του πόρου του. Αυτή οφείλεται είτε σε κάποια στένωση είτε στη δημιουργία μίας μικρής πέτρας εντός αυτού, αφού το σάλιο που παράγεται από τον υπογνάθιο αδένα είναι αρκετά παχύρευστο. Η κατάσταση αυτή εκδηλώνεται ως μία απότομη, επώδυνη διόγκωση του αδένα συνήθως μετά το φαγητό. Σε κάποιες περιπτώσεις το πρήξιμο υποχωρεί από μόνο του. Σε κάποιες άλλες όμως μπορεί να οδηγήσει σε επίμονη φλεγμονή.

Σημείωση: όπως και στην παρωτίδα, στους υπογνάθιους σιελογόνους αδένες μπορεί να αναπτυχθούν όγκοι οι οποίοι σ αυτή την περίπτωση αποδεικνύονται κακοήθεις σε ποσοστό 50%.

Διάγνωση των παθολογικών καταστάσεων του υπογνάθιου αδένα

Η διόγκωση και ενδεχομένως ο πόνος του υπογνάθιου αδένα γίνεται αντιληπτός από τον ίδιο τον ασθενή. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται από τον Ωτορινολαρυγγολόγο κατά την κλινική εξέταση και την ψηλάφηση. Ανάλογα με το πρόβλημα ακολουθεί μία σειρά εξετάσεων:

 – Απλή ακτινογραφία της περιοχής για να εντοπιστεί μία πέτρα στον αδένα ή στον πόρο του.

– Σιελογραφία για να εκτιμηθεί η βατότητα του πόρου.

– Υπερηχογράφημα της περιοχής για να εκτιμηθεί η παρουσία πέτρας ή κάποιου όγκου.

– Αξονική ή Μαγνητική Τομογραφία για να εκτιμηθεί το είδος και η έκταση ενός όγκου

– Βιοψία με λεπτή βελόνη (FNA) σε περίπτωση όγκου για να ταυτοποιηθεί ο ιστολογικός του τύπος.

Αφαίρεση  υπογνάθιου αδένα

Αν οι πέτρες βρίσκονται στον πόρο του αδένα και δεν φύγουν μόνες τους τότε χρειάζεται να τις αφαιρέσουμε. Σε πολλές περιπτώσεις αυτό μπορεί να γίνει με τοπική αναισθησία στο ιατρείο ενώ σε κάποιες άλλες χρειάζεται γενική αναισθησία.

Στην περίπτωση που οι πέτρες βρίσκονται μέσα στον αδένα προκαλώντας επαναλαμβανόμενες, φλεγμονές και διόγκωσή του, πρέπει να αφαιρεθεί ολόκληρος ο αδένας. Χειρουργική πρέπει να είναι η αντιμετώπιση ακόμη και αν οι πέτρες δεν βρίσκονται μέσα στον αδένα αλλά έχουν προκαλέσει χρόνια φλεγμονή και διόγκωση αυτού.

Ολική αφαίρεση του υπογνάθιου αδένα πρέπει να γίνει και σε περίπτωση που διαπιστωθεί κάποιος όγκος εντός αυτού. Απαιτείται ιστολογική εξέταση.

Διαδικασία της επέμβασης

Η επέμβαση γίνεται με γενική αναισθησία με μικρή τομή η οποία ΄κρύβεται’ σε μία από τις ρυτίδες του δέρματος του λαιμού. Η επιμελής συρραφή της με τεχνικές πλαστικής χειρουργικής στο τέλος της επέμβασης εξασφαλίζει το άριστο αισθητικό αποτέλεσμα. Η διαδικασία διαρκεί περίπου 1 ώρα.

Αποθεραπεία

Ο χρόνος παραμονής στο νοσοκομείο είναι 1-2 ημέρες. Ένα μικρό σωληνάκι (παροχέτευση) που έχει τοποθετηθεί στην γραμμή της τομής αφαιρείται συνήθως την επομένη του χειρουργείου ενώ τα ράμματα αφαιρούνται σε 12-15 ημέρες. Ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει στην εργασία του σε 2 εβδομάδες.